Giải pháp xử lý ô nhiễm nguồn nước từ rác thải y tế như thế nào?

Rác thải y tế không chỉ đơn thuần là rác sinh hoạt thông thường, mà còn chứa nhiều mầm bệnh, hóa chất và các chất độc hại có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đến môi trường, đặc biệt là môi trường nước. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết rác thải y tế là gì?, cách mà nó gây ô nhiễm nguồn nước và các giải pháp khả thi giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước từ rác thải y tế.

Rác thải y tế là gì?

Rác thải y tế là toàn bộ các loại chất thải phát sinh từ các hoạt động y tế như khám chữa bệnh, điều trị, nghiên cứu y khoa, xét nghiệm, tiêm chủng, chăm sóc bệnh nhân… Tùy vào tính chất, rác thải y tế được chia thành nhiều nhóm như: rác thải lây nhiễm (chứa mầm bệnh), rác thải sắc nhọn (kim tiêm, dao mổ), rác thải hóa học (thuốc, hóa chất, chất thử), rác thải phóng xạ và rác thải thông thường. Trong đó, nhóm rác thải lây nhiễm và hóa học là hai nhóm có nguy cơ cao nhất gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là môi trường nước, nếu không được xử lý đúng quy trình.

Rác thải y tế

Rác thải y tế gây ô nhiễm môi trường nước như thế nào?

1.Rò rỉ chất thải lỏng từ cơ sở y tế

Một trong những nguồn gây ô nhiễm nước nghiêm trọng nhất chính là rò rỉ các chất thải lỏng từ các cơ sở y tế. Các chất này có thể là dung dịch vệ sinh, máu, dịch cơ thể, nước thải từ phòng mổ, phòng xét nghiệm… Nếu không được xử lý qua hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn, những chất lỏng này sẽ chảy trực tiếp ra cống rãnh, ao hồ, kênh rạch, từ đó lan truyền vào hệ thống nước mặt hoặc thẩm thấu xuống nguồn nước ngầm. Hậu quả là nước bị ô nhiễm sinh học và hóa học, ảnh hưởng đến đời sống của cộng đồng xung quanh.

2.Chất thải nguy hại từ thuốc và hóa chất y tế

Rác thải y tế không chỉ là các vật thể vật lý mà còn bao gồm các chất hóa học tồn dư từ thuốc kháng sinh, thuốc hóa trị, dung môi, thuốc trừ nấm, khử trùng, chất tẩy rửa… Khi những loại chất thải này bị thải ra môi trường nước, chúng có thể gây biến đổi sinh thái, tiêu diệt vi sinh vật có lợi, làm mất cân bằng hệ sinh thái thủy sinh. Thậm chí, một số hóa chất còn mang tính độc cao, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và nội tiết của con người khi tiếp xúc trong thời gian dài qua nước sinh hoạt hoặc ăn uống.

Ô nhiễm nguồn nước từ rác thải y tế

3.Mầm bệnh từ rác thải lây nhiễm

Trong các loại rác thải y tế, rác thải lây nhiễm là mối nguy lớn nhất đối với nguồn nước. Đây là các loại rác có chứa máu, dịch tiết, gạc băng, bông băng, vật dụng dính vi sinh vật gây bệnh. Nếu rác thải này bị xử lý sơ sài hoặc bị vứt bừa bãi, các mầm bệnh có thể xâm nhập vào nguồn nước, gây ra các dịch bệnh nguy hiểm như viêm gan B, HIV, sốt xuất huyết, tiêu chảy, dịch tả… Điều này đặc biệt nguy hiểm tại các vùng nông thôn, nơi người dân vẫn sử dụng nước giếng khoan hoặc nước sông chưa qua xử lý.

4.Ô nhiễm nguồn nước ngầm

Một hậu quả nguy hiểm nữa là rác thải y tế có thể làm ô nhiễm nguồn nước ngầm – nguồn cung cấp nước sinh hoạt chính của hàng triệu người dân. Các chất hóa học và vi sinh vật trong rác y tế có thể ngấm dần qua đất, đi vào mạch nước ngầm. Quá trình này diễn ra âm thầm nhưng để lại hậu quả lâu dài, rất khó xử lý. Việc phát hiện và xử lý ô nhiễm nguồn nước ngầm thường mất nhiều thời gian và chi phí cao, trong khi đó nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người lại rất lớn.

5.Tác động lâu dài đến sức khỏe cộng đồng

Tác động lớn nhất và cũng nguy hiểm nhất của việc ô nhiễm nguồn nước do rác thải y tế là ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe cộng đồng. Nhiều nghiên cứu cho thấy, tiếp xúc thường xuyên với nguồn nước ô nhiễm bởi rác thải y tế làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như ung thư, rối loạn nội tiết, suy gan, suy thận và các bệnh về đường tiêu hóa. Ngoài ra, tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng cũng có liên quan đến việc tồn dư kháng sinh trong nguồn nước do rác thải y tế không được xử lý đúng cách.

Giải pháp giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước từ rác thải y tế

1.Phân loại rác tại nguồn

Phân chia rác y tế rõ ràng (lây nhiễm, hóa học, thông thường) để xử lý đúng quy trình, tránh lẫn lộn gây ô nhiễm nước.

Phân loại rác thải y tế tại nguồn

2. Xử lý nước thải đạt chuẩn

Đầu tư hệ thống xử lý nước thải hiện đại, đảm bảo nước đầu ra đạt quy chuẩn trước khi thải ra môi trường.

3. Thu gom, vận chuyển đúng cách

Sử dụng phương tiện chuyên dụng, kín, tránh rò rỉ chất lỏng độc hại ra môi trường nước.

4. Áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến

Thay thế chôn lấp bằng các công nghệ đốt, hấp tiệt trùng, vi sóng… thân thiện môi trường.

5. Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm

Giám sát thường xuyên, xử phạt nghiêm các cơ sở xả thải trái phép hoặc xử lý sai quy trình.

6. Tuyên truyền, nâng cao ý thức

Đào tạo nhân viên y tế và truyền thông cho cộng đồng về cách xử lý và phòng tránh ô nhiễm từ rác y tế.

7. Giảm phát sinh, khuyến khích tái sử dụng

Hạn chế dùng vật tư y tế một lần khi không cần thiết, áp dụng nguyên tắc 3R (Giảm – Tái sử dụng – Tái chế).

Poliva hiện là đơn vị chuyên cung cấp các loại thùng rác, thùng phân loại, thùng rác y tế với đa dạng mẫu mã, dung tích, phù hợp với mọi không gian từ bệnh viện, phòng khám đến hộ gia đình. Việc sử dụng đúng loại thùng rác không chỉ giúp quá trình phân loại rác trở nên dễ dàng, mà còn giảm thiểu nguy cơ rác lây nhiễm và hóa chất bị lẫn vào rác sinh hoạt, từ đó hạn chế nguy cơ ô nhiễm nguồn nước.

Hình ảnh một số thùng rác phân loại của Poliva

Tham khảo một số mẫu thùng rác phân loại mà Poliva đang phân phối:

• Thùng phân loại rác 4 ngăn

• Thùng rác phân loại 3 ngăn

• Thùng rác phân loại rác ngoài trời

Việc kết hợp giữa công nghệ xử lý hiện đại và giải pháp quản lý rác thải ngay tại nguồn sẽ là chìa khóa để hạn chế ô nhiễm nguồn nước từ rác thải y tế, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống bền vững.